Beltrafo: waarvoor hij dient en waarom je deurbel het niet doet

Voor wie is dit artikel De lagespanningskant van een belinstallatie is ongevaarlijk en daar kun je zelf aan meten. De 230 volt kant, dus de aansluiting van de trafo in de groepenkast, is werk voor een installateur.

Wat hij doet

Een deurbel werkt niet op 230 volt. Dat zou levensgevaarlijk zijn bij een drukker die iedereen buiten kan aanraken, vaak in de regen. Daarom zit er een transformator tussen die de netspanning omzet naar een veilige lage spanning.

Gangbare uitgangsspanningen:

Naast de spanning is het vermogen belangrijk, uitgedrukt in VA. Een simpele bel heeft genoeg aan 4 tot 8 VA. Een gong met een verlichte drukker en een deuropener trekt meer. Een te lichte trafo geeft een bel die zwak klinkt of een deuropener die niet klikt.

Kijk altijd wat je bel of gong vraagt voordat je een trafo koopt. Dat staat op het typeplaatje of in de handleiding.

Beeld B: schema-kaart met de kring: 230 V naar trafo, laagspanning naar drukker en gong.

Waar hij zit

In moderne installaties zit de beltrafo op de DIN-rail in de groepenkast, meestal 1 tot 2 modules breed. Aan de ene kant 230 volt vanaf een groep, aan de andere kant de laagspanning naar de drukker en de bel.

In oudere installaties hangt hij soms los in de meterkast, in de gangkast of zelfs op zolder. Dat is een van de redenen dat mensen hem niet kunnen vinden als de bel het niet doet.

Tip: noteer op de groepenkaart waar de beltrafo zit. Dat scheelt de volgende keer zoeken.

Je bel doet het niet: zo zoek je

Ga in deze volgorde. De meeste storingen zitten bij punt 1 of 2.

1. De beldrukker. Verreweg de meest voorkomende oorzaak. Hij zit buiten, krijgt regen, vorst en vingers. De contacten corroderen of het veertje breekt. Haal het knopje van de muur en houd de twee draadjes even tegen elkaar. Rinkelt de bel? Dan is de drukker stuk. Een nieuwe kost een paar euro.

2. De bel of gong zelf. Een mechanische gong kan vastlopen door stof of doordat iemand er ooit tegenaan is gestoten. Een elektronische gong kan gewoon stuk zijn.

3. De bedrading. Beldraad is dun en wordt vaak los langs plinten of achter kozijnen gelegd. Een schroef door de draad tijdens een klus is een klassieker. Meet de doorgang met een multimeter.

4. De trafo. Meet met een multimeter op wisselspanning aan de laagspanningskant. Staat er 8 of 12 volt op? Dan werkt de trafo. Staat er niets, dan is de trafo stuk of krijgt hij geen 230 volt.

5. De groep waar de trafo op zit. Soms is het simpelweg de automaat die eruit staat, of de trafo hangt op een groep die om een andere reden is uitgeschakeld. Staat er een hele groep uit, kijk dan bij aardlekschakelaar slaat eruit.

Beeld B: stap-kaart met de vijf stappen.

Vervangen door een videodeurbel

Steeds vaker de vraag. Twee dingen om te weten:

De meeste videodeurbellen werken op 12 tot 24 volt en hebben aanzienlijk meer vermogen nodig dan een klassieke bel. Je bestaande 8 volt trafo van 4 VA gaat dat niet trekken. Er moet dus vrijwel altijd een zwaardere trafo in.

De bestaande beldraad is soms bruikbaar. Als er twee aders liggen en de afstand is beperkt, kun je die vaak hergebruiken voor de voeding. Voor het videosignaal geldt dat niet: dat gaat bij de meeste systemen over wifi, en bij bekabelde intercomsystemen over een eigen kabel.

Wil je een echt video-intercomsysteem in plaats van een consumentendeurbel, dan is dat een ander verhaal. Dat doen we regelmatig bij VvE's en appartementencomplexen.