Kort antwoord
Bij 1-fase komt er één stroomdraad uw huis in en heeft u ongeveer 8 kW beschikbaar. Bij 3-fase komen er drie, met ongeveer 17 kW. U ziet het in tien seconden: tel het aantal hoofdzekeringen onder uw meter. Eén is 1-fase, drie is 3-fase.
Hoe u in tien seconden ziet wat u heeft
Open uw meterkast en kijk naar het kastje direct onder of naast de elektriciteitsmeter, meestal met een verzegeling erop.
- Eén dikke zekeringpatroon (soms met een aparte doorgang voor de nul): 1-fase.
- Drie zekeringpatronen naast elkaar, vaak met de aanduiding 3x25A: 3-fase.
Kunt u er niet bij of zit het achter een afdekplaat? Kijk dan op uw energierekening. Daar staat uw aansluitwaarde, bijvoorbeeld "1x35A" of "3x25A". Het getal vóór de x is het aantal fasen.
Wat het verschil praktisch betekent
Bij 1-fase gaat alle stroom door één draad. De spanning is 230 volt. Bij 3x25A heeft u drie draden die elk 25 ampère aankunnen, en tussen twee fasen onderling meet u 400 volt. Dat laatste is wat mensen krachtstroom noemen.
| 1x35A | 1x40A | 3x25A | |
|---|---|---|---|
| Fasen | 1 | 1 | 3 |
| Maximaal vermogen | ongeveer 8 kW | ongeveer 9,2 kW | ongeveer 17 kW |
| Krachtstroom mogelijk | nee | nee | ja |
| Laadpaal maximaal | 3,7 kW | 3,7 kW | 11 kW |
Beeld B: vergelijkingskaart met deze tabel.
Waarom het steeds vaker knelt
Tot een jaar of vijftien geleden was 1-fase voor een gemiddelde woning ruim voldoende. Wat er sindsdien bij is gekomen:
- Inductie koken: een volledige inductieplaat kan 7,4 kW trekken. Op 1x35A is dat al bijna uw hele aansluiting.
- Laadpaal: 3,7 kW continu, uren achter elkaar. Zie laadpaal thuis: 1-fase of 3-fase.
- Warmtepomp: 1,5 tot 4 kW, en bij vorst juist als u ook wilt koken. Zie warmtepomp aansluiten.
- Airco: 1 tot 3 kW, vaak precies wanneer de zon uw omvormer ook al belast.
De optelsom hiervan gaat over de 8 kW heen. En als uw hoofdzekering doorslaat, kunt u die niet zelf vervangen. Die zit achter de verzegeling en dat is werk van de netbeheerder.
Wanneer heeft u echt 3-fase nodig
Ja, echt nodig:
- Krachtstroom voor een machine in een werkplaats
- Een 3-fase inductieplaat die niet omgeklemd kan worden
- Meer dan één auto laden
- Een grotere warmtepomp in combinatie met inductie en een laadpaal
Waarschijnlijk niet nodig, ondanks wat u hoort:
- Één auto laden. Met load balancing werkt 1-fase prima voor dagelijks gebruik.
- Zonnepanelen tot ongeveer 5 kW. Boven dat wordt 3-fase wel verstandiger, omdat de teruglevering anders volledig op één fase drukt. Zie zonnepanelen en uw groepenkast.
- Een gewone woning met inductie, mits de kookgroep goed is uitgevoerd.
Twijfelt u? Loop de groepenverdeler door. Die vraagt per ruimte wat u er doet en laat zien hoeveel vermogen u bij elkaar optelt.
Het verborgen kostenverschil
Wat mensen vaak vergeten: een 3-fase aansluiting heeft een hoger vastrecht bij uw netbeheerder dan 1-fase. Dat scheelt tientallen euro's per jaar, elk jaar, ongeacht of u die capaciteit gebruikt. Verzwaren omdat het "wel handig is" kost u dus structureel geld.
Andersom: als u 3-fase heeft maar het niet gebruikt, kunt u in sommige gevallen verlagen. Dat kan lonen als u bijvoorbeeld een werkplaats heeft overgenomen zonder machines.
Wat verzwaren precies kost en hoe lang het duurt, staat op 3-fase aansluiting kosten. Check ook eerst met de netcongestie-check of het in uw straat überhaupt kan; in steeds meer wijken zit het net vol.
Wat er in de groepenkast anders is
Een 3-fase groepenkast heeft een 4-polige hoofdschakelaar (drie fasen plus nul) en de groepen worden verdeeld over de drie fasen. Dat verdelen is precies waar het bij slordig werk misgaat.
Goede verdeling betekent: de zware verbruikers zo spreiden dat elke fase ongeveer even zwaar belast wordt. Zitten de wasmachine, droger en vaatwasser allemaal op fase 1 en de rest verspreid, dan slaat fase 1 eruit terwijl de andere twee niets doen. Dat is een fout die u alleen ziet als iemand daadwerkelijk meet bij oplevering.
Vraag daar naar bij oplevering: wat is de gemeten belasting per fase. Bij een elektrakeuring meet ik dat standaard door.
Uit de praktijk
Bij een woning in Geleen wilde de klant verzwaren omdat de installateur van de laadpaal had gezegd dat het moest. Bij het narekenen bleek een 1x40A aansluiting met load balancing prima te voldoen: de auto reed 12.000 kilometer per jaar en stond elke nacht tien uur stil. De verzwaring zou ruim 500 euro aan netbeheerderskosten hebben gekost plus hoger vastrecht, voor nul praktisch voordeel.
Wanneer belt u een installateur
Als u twijfelt of uw huidige aansluiting toereikend is voor wat u van plan bent. Dat rekent zich meestal in tien minuten uit en scheelt u mogelijk een onnodige verzwaring.
Stuur via WhatsApp een foto van uw meter en van uw hoofdzekeringen, plus wat u van plan bent. Dan zeg ik of het past. Gaat het samen met een nieuwe kast, kijk dan bij groepenkast vervangen.
Veelgestelde vragen
Kan ik zelf zien of ik 3-fase heb zonder de kast open te maken?
Ja. Op uw energierekening staat de aansluitwaarde, bijvoorbeeld 3x25A. Het getal voor de x is het aantal fasen.
Is 3-fase veiliger dan 1-fase?
Nee, niet inherent. Beide zijn even veilig als de installatie klopt. 3-fase geeft alleen meer capaciteit en een betere verdeling van de belasting.
Heb ik 3-fase nodig voor krachtstroom?
Ja. Krachtstroom is per definitie 400 volt tussen fasen, en dat bestaat alleen bij een 3-fase aansluiting.
Wordt mijn energierekening hoger met 3-fase?
Het vastrecht bij de netbeheerder is hoger. Uw verbruik wordt er niet hoger van, alleen de vaste kosten.
Kan ik van 3-fase terug naar 1-fase?
Meestal wel, via de netbeheerder. Dat kan lonen als u de capaciteit niet gebruikt.
Kan verzwaren altijd?
Nee. In wijken met netcongestie geeft de netbeheerder soms geen verzwaring af, of pas over een jaar. Doe eerst de netcongestie-check op uw postcode.
Verder lezen
Welk merk groepenkast kiest u? Hager, Schneider, ABB en de rest
Alle merken zijn even veilig. Het verschil zit in of u over acht jaar nog een groep kunt bijzetten, en dat is precies wat niemand u vertelt.
Aardlekschakelaar aansluiten: hoe het hoort en waarom het geen klusje is
Waar hij in de keten zit, hoe hij werkt en de nulfout die negen van de tien willekeurig uitvallende aardleks verklaart.
Meterkast afmetingen: wat past er en wat zijn de eisen?
De standaardmaten, hoeveel modules er echt in passen en de drie dingen die u moet meten voordat u een grotere kast bestelt.
Vragen en reacties
Stel uw vraag hieronder. Voor 17:00 op een werkdag gevraagd, dezelfde dag antwoord van Kevin zelf. Geen account nodig, en uw e-mailadres komt niet op de site.