Aardlekschakelaar slaat eruit: zo vind je zelf de oorzaak

Wat doet een aardlekschakelaar eigenlijk

Een aardlekschakelaar meet hoeveel stroom er via de fasedraad je installatie binnenkomt en hoeveel er via de nuldraad terugkomt. Normaal is dat exact evenveel. Zodra er ergens stroom weglekt, bijvoorbeeld via een vochtige behuizing, via de aarde of via jou, klopt de balans niet meer. Bij een verschil van 30 milliampère schakelt hij binnen enkele honderdsten van een seconde uit.

Dertig milliampère is weinig. Ter vergelijking: een gloeilamp van 60 watt trekt ruim 260 milliampère. De aardlek reageert dus op een fractie daarvan, en dat is precies de bedoeling. Hij is er niet om je apparaten te beschermen, hij is er om te voorkomen dat je doodgaat.

Dat betekent ook iets belangrijks: een aardlek die eruit slaat, doet zijn werk. Hij is niet stuk omdat hij afslaat. Hij slaat af omdat er iets is.

Beeld B: vergelijkingskaart. Drie kolommen: aardlekschakelaar beschermt personen tegen lekstroom, installatieautomaat beschermt de kabel tegen overbelasting en kortsluiting, aardlekautomaat doet beide in één module.

Eerst dit: welke schakelaar staat er precies uit

Open de deur van je meterkast en kijk goed. Er is verschil.

• Een brede schakelaar met een testknop (T) en meerdere kleine automaten ernaast: dat is een aardlekschakelaar. Hij bewaakt alle groepen die achter hem hangen, meestal drie tot vijf.
• Een smalle schakelaar met alleen een cijfer erop (B16, C16): dat is een installatieautomaat. Die reageert op overbelasting of kortsluiting, niet op lekstroom. Dan is er dus iets anders aan de hand.
• Een smalle schakelaar mét testknop: een aardlekautomaat. Die doet allebei, en het voordeel is dat je meteen weet welke groep het is.

Bij een aardlekschakelaar valt er een heel blok groepen weg tegelijk. Dat is waarom je halve huis donker is terwijl er maar één apparaat stuk is.

Weet je niet welke groep waar hoort? Met onze groepenverdeler loop je in een paar minuten je kast na en weet je welke groep bij welke ruimte hoort. Dat scheelt je bij de volgende storing een hoop zoekwerk.

Het stappenplan

Je hebt hier niets voor nodig behalve een beetje geduld. Laat de deksel van de groepenkast dicht. Je schakelt alleen aan en uit wat je met de hand kunt bedienen.

Stap 1. Zet alle groepen achter de aardlek uit. Zet eerst de kleine automaten die achter de uitgevallen aardlek zitten allemaal in de uit-stand. Zet daarna pas de aardlekschakelaar zelf weer omhoog. Blijft hij staan? Goed, dan zit het probleem achter een van de groepen.

Gaat de aardlek er meteen weer uit terwijl alle groepen uit staan? Ga dan naar het kopje "Als hij er ook uit gaat met alles uit" verderop.

Stap 2. Trek de stekkers eruit. Loop de kamers af die achter deze aardlek zitten en haal alles uit het stopcontact. Vergeet niet: wasmachine, droger, vaatwasser, boiler, buitenverlichting, vijverpomp, aquarium, oplader in de garage, en de koelkast. Ja, ook de koelkast.

Stap 3. Zet de groepen één voor één terug aan. Schakel de eerste groep in. Blijft alles staan? Volgende. Slaat de aardlek eruit op het moment dat je een bepaalde groep inschakelt, terwijl er niets is ingestoken? Dan zit het probleem in de vaste bedrading of in een vast aangesloten apparaat op die groep. Noteer welke groep en stop hier.

Stap 4. Steek de apparaten één voor één terug. Staan alle groepen weer aan? Steek dan de apparaten er stuk voor stuk in, en zet ze ook echt aan. Wacht bij elk apparaat even. Op het moment dat de aardlek eruit gaat, heb je de dader.

Beeld B: stap-kaart met de vier stappen hierboven.

Twee dingen die het zoeken sneller maken

Let op het moment. Slaat hij er altijd rond hetzelfde tijdstip uit, dan zoek je iets met een klok: boiler, vloerverwarming, tijdschakelaar op de tuinverlichting. Slaat hij eruit als het regent, dan zoek je buiten.

Let op de warmte. Verwarmingselementen lekken pas als ze op temperatuur zijn. Een wasmachine die na twintig minuten de aardlek eruit gooit, is bijna altijd het element. Zet de machine daarom op een programma met warm water als je hem test, niet op koud.

De verdachten, op volgorde van waarschijnlijkheid

Na jaren storingsonderzoek is de top vijf verrassend voorspelbaar:

1. De wasmachine of droger. Verwarmingselementen krijgen microscheurtjes en gaan lekken zodra ze warm worden. Klassiek symptoom: hij slaat er niet meteen uit, maar pas twintig minuten in het programma.
2. De boiler of geiser. Zelfde verhaal, zelfde element.
3. Buitenverlichting of een tuinstopcontact. Water in een armatuur of in een lasdoos. Bijna altijd na een regenbui of een periode van vorst. Zie ook buitenverlichting aanleggen, waar we uitleggen waarom buiten een eigen groep hoort te hebben.
4. Een oplader of voeding. Goedkope adapters, ledtrafo's en oude laptopvoedingen lekken structureel een beetje. Elk apparaat mag een klein beetje lekken, maar tel er tien bij elkaar op en je zit boven de 30 milliampère.
5. De vaatwasser of een inbouwapparaat. Lekkende afdichting, water op de elektronica.

Punt 4 is de vervelendste, want dan is er niet één stuk apparaat. Alles lekt een beetje en samen tikken ze de grens aan. Herkenbaar aan: hij slaat er willekeurig uit, vaak 's avonds als alles aan staat, en je vindt nooit een schuldige. De oplossing is dan meestal de groepen verdelen over een tweede aardlek. Dat kan soms in je bestaande kast, en anders is het onderdeel van het vervangen van je groepenkast.

Als hij er ook uit gaat met alles uit

Blijft de aardlek er uit vliegen terwijl alle groepen uit staan? Dan zit het probleem tussen de aardlek en de groepen, dus in de kast zelf. Dat kan zijn:

• Een defecte aardlekschakelaar. Komt voor, maar minder vaak dan mensen denken.
• Een nulverbinding die ergens verkeerd zit, bijvoorbeeld doordat de nul van de ene groep op de andere aardlek is aangesloten. Dat is een klassieker na een verbouwing of na een eerdere uitbreiding.
• Vocht in de meterkast zelf, bijvoorbeeld bij een meterkast tegen een buitenmuur.

Dit is het punt waar je moet stoppen. Achter de deksel zit spanning die er ook op staat als alle automaten uit staan, want de aansluiting vanaf de hoofdzekering blijft onder spanning. Schroef dat niet open.

Wat je nooit moet doen

• De aardlek vastzetten of overbruggen. Dat gebeurt nog steeds. Je haalt daarmee de enige beveiliging weg die voorkomt dat een lekstroom via een mens loopt.
• Blijven resetten tot hij toevallig blijft staan. Als hij er drie keer achter elkaar uit gaat, is er echt iets. Blijven proberen levert alleen slijtage op.
• De aardlek vervangen omdat "hij versleten is". Vervang hem pas als je gemeten hebt dat hij te vroeg of te laat afschakelt. Dat kost een installateur tien minuten met een aardlektester.

Test hem zelf, elk half jaar

Op elke aardlekschakelaar zit een testknop, meestal met een T erop. Druk hem in terwijl de installatie gewoon aan staat. De schakelaar hoort onmiddellijk af te vallen. Zet hem daarna terug omhoog.

Gebeurt er niets als je op de testknop drukt? Dan werkt je aardlek niet meer en heb je op dit moment geen beveiliging tegen lekstroom. Dat is een reden om binnen een week iemand te laten komen.

Zet het in je agenda: twee keer per jaar, bijvoorbeeld als de klok verzet wordt. Wil je het niet zelf bijhouden, dan zit die halfjaarlijkse controle in ons service-abonnement.