Kennisbank › Groepenkast en meterkast
Tijdschakelaar instellen: analoog, digitaal en schemerschakelaar
Bijgewerkt op 19 augustus 2026 · 6 minuten lezen · door Kevin Hermans, installateur, NEN 3140 vakbekwaam persoon
Bij een analoge klok duw je de ruitertjes naar buiten voor de uren dat het aan moet, en draai je de wijzer op de juiste tijd. Bij een digitale klok stel je eerst de actuele tijd en dag in, daarna de aan- en uitmomenten per programma. Staat je verlichting op het verkeerde moment aan, dan is de klok bijna altijd na een stroomstoring achtergelopen.
Waar je ze voor gebruikt
- Buitenverlichting en tuinverlichting
- Reclameverlichting bij bedrijfspanden
- Vijverpomp of filterinstallatie
- Boiler alleen op daluren of alleen wanneer de zon schijnt
- Ventilatie in een bedrijfsruimte
- Verlichting in een gemeenschappelijke ruimte van een VvE
Wat mensen vaak niet weten: een tijdschakelaar kan ook geld besparen bij zonnepanelen. Een boiler die aanslaat rond het middaguur verbruikt de stroom die je anders zou terugleveren. Naarmate salderen minder oplevert, wordt dat interessanter. Zie zonnepanelen en je groepenkast.
Analoog instellen
Een analoge tijdschakelklok heeft een draaiende schijf met kleine ruitertjes of segmentjes langs de rand. Elk segment is meestal 15 of 30 minuten.
Stap 1. Draai de schijf met de klok mee tot de huidige tijd bij de pijl of de markering staat. Draai altijd de kant op die de klok zelf ook draait, nooit terug.
Stap 2. Duw de segmentjes naar buiten (of naar binnen, afhankelijk van het model) voor de periodes dat het apparaat aan moet. Wil je licht van 17:00 tot 23:00, dan duw je alle segmenten tussen die tijden.
Stap 3. Zet de handschakelaar op de automatische stand. Meestal een klein schuifje met de standen aan, uit en klok.
Stap 4. Controleer het door de schijf een rondje te draaien en te kijken of hij op de juiste momenten klikt.
Nadeel van analoog: geen gangreserve, of hooguit een paar uur. Na een stroomstoring loopt de klok exact zoveel achter als de storing duurde. Dat is de reden dat de buitenverlichting van veel mensen structureel een half uur verkeerd staat.
Digitaal instellen
Elk merk heeft zijn eigen menu, maar het patroon is bij vrijwel allemaal hetzelfde.
Stap 1. Reset. Bij een nieuwe klok eerst een reset met een puntig voorwerp in het resetgaatje. Dat wist eventuele fabrieksprogramma's.
Stap 2. Actuele tijd en dag. Zoek de klokknop, houd hem ingedrukt en stel jaar, datum, dag en tijd in met de plus- en minknoppen.
Stap 3. Programmeren. Druk op de programmaknop. Je krijgt een aan-moment (vaak ON of 1 ON). Stel de tijd in, kies de dagen (elke dag, alleen werkdagen, alleen weekend). Druk nogmaals voor het uit-moment.
Stap 4. Meer programma's. De meeste klokken hebben 8 tot 20 geheugenplaatsen. Zo kun je bijvoorbeeld 's ochtends van 06:30 tot 08:00 en 's avonds van 17:00 tot 23:00 schakelen.
Stap 5. Terug naar automatisch. Zet de bedrijfsmodus op AUTO. Staat hij op ON of OFF, dan negeert hij het programma.
Stap 6. Zomertijd. Kijk of de klok automatisch omschakelt. Zo niet, zet het twee keer per jaar in je agenda.
Beeld B: vergelijkingskaart met de drie types en hun toepassing.
Schemerschakelaar en astronomische klok
Voor buitenverlichting is een vaste tijd eigenlijk nooit ideaal. In december wordt het om vier uur donker, in juni om half elf.
Schemerschakelaar. Een sensor buiten meet het licht en schakelt bij een instelbare drempel. Voordeel: altijd op het juiste moment. Nadeel: de sensor kan vervuilen, en als er een lantaarnpaal of je eigen lamp op schijnt, gaat hij aan en uit staan knipperen. Monteer hem noordelijk gericht en weg van je eigen verlichting.
Astronomische tijdschakelklok. Rekent zonsopgang en zonsondergang uit op basis van datum en locatie. Geen sensor nodig, dus niets dat kan vervuilen. Je stelt de coördinaten of een plaatscode in en daarna klopt hij het hele jaar.
Combinatie. Astronomisch schakelen met een vaste uitschakeltijd. De verlichting gaat aan bij zonsondergang en uit om 23:30. Dat is wat ik het vaakst plaats bij woningen, want het scheelt stroom en het is nooit verkeerd.
De klok staat verkeerd: wat nu
- Kijk of de bedrijfsmodus op AUTO staat. Nummer één oorzaak. Iemand heeft ooit handmatig aangezet en vergeten terug te zetten.
- Controleer de actuele tijd op de klok. Na een stroomstoring loopt hij achter, tenzij er een gangreserve in zit.
- Controleer de zomertijd. Klokken zonder automatische omschakeling staan een half jaar per jaar een uur verkeerd.
- Bij een schemerschakelaar: check de sensor. Vervuild, of er schijnt licht op.
Wanneer bel je een installateur
Voor het plaatsen van een tijdschakelklok in de groepenkast (dat is 230 volt werk), voor het vervangen van een analoge door een astronomische klok, en voor het inregelen van buitenverlichting bij bedrijfspanden en VvE's.
Gaat het om een complete verlichtingsinstallatie of om buitenverlichting, dan pakken we het meteen in één keer goed aan. Offerte aanvragen.
Veelgestelde vragen
Waarom staat mijn tijdschakelaar steeds verkeerd?
Meestal omdat er na een stroomstoring geen gangreserve was, of omdat de klok niet automatisch omschakelt naar zomertijd.
Wat is het verschil tussen een schemerschakelaar en een astronomische klok?
De schemerschakelaar meet het werkelijke licht met een sensor. De astronomische klok rekent zonsopgang en zonsondergang uit op basis van datum en locatie, zonder sensor.
Kan ik zelf een tijdschakelklok instellen?
Het instellen wel, dat gebeurt aan de voorkant. Het plaatsen en aansluiten in de groepenkast is werk voor een installateur.
Hoeveel modules kost een tijdschakelklok?
Meestal 1 tot 2 modules op de DIN-rail.
Kan een tijdschakelaar mijn energierekening verlagen?
Ja, vooral bij buitenverlichting die anders te lang brandt en bij een boiler die je op de goedkope of eigen opgewekte uren laat draaien.
Wat betekent de stand AUTO?
Dat de klok het ingestelde programma volgt. In de standen ON of OFF wordt het programma genegeerd.
Verder lezen
Kom je er zelf niet uit? Stuur een foto van je meterkast via WhatsApp, dan zeg ik je of het iets is om je zorgen over te maken. Dat kost je niets.
Vragen en reacties
Stel je vraag hieronder. Voor 17:00 op een werkdag gevraagd, dezelfde dag antwoord van Kevin zelf. Geen account nodig, en je e-mailadres komt niet op de site.